ભારતની મંગલયાન -૨ ‘રેડ પ્લેનેટ માટે ‘ઓર્બિટર હોવાની સંભાવના

  • મંગળ ગ્રહ પર નાસાના રોવર લેન્ડિંગની વચ્ચે ઈસરોનું મોટું એલાન

વહેલી સવારે યુએસ સ્પેસ એજન્સી નાસાના રોવર ‘પર્સિવરન્સ સફળતાપૂર્વક મંગળની સપાટી પર ઉતર્યા પછી ભારતીય અવકાશ સંશોધન સંગઠન (ઈસરો) ના વડા. સિવને મોડી સાંજે કહૃાું કે ભારતની મંગલયાન -૨ ‘રેડ પ્લેનેટ માટે ‘ઓર્બિટર હોવાની સંભાવના છે. ઇસરોના વડાએ મંગલયાન -૨ માટે કોઈ ચોક્કસ સમયમર્યાદાનો ઉલ્લેખ કર્યો નથી. જો કે, તેમણે કહૃાું હતું કે ભારતીય અવકાશ એજન્સીનું મંગળ પરનું આગામી મિશન ચંદ્રયાન -૩ પછી મોકલવામાં આવશે. ચંદ્રયાન -૩ દ્વારા ઇસરોનો ઉદ્દેશ પૃથ્વીના ઉપગ્રહ ચંદ્ર પર રોવર ઉતરવાનો છે, પરંતુ કોરોના વાયરસના રોગચાળાને કારણે લોકડાઉન લાગુ કરવામાં આવ્યું હોવાથી તે મોડું થઈ ગયું છે અને ૨૦૨૨માં રવાના થવાની સંભાવના છે. સિવને કહૃાું કે મંગળની સપાટી પર ઉતરવું વધુ મુશ્કેલ છે. ચંદ્રયાન -૩ બીજા ગ્રહ પર રોવર ઉતરવાની ઇસરોની ક્ષમતા પ્રદર્શિત કરશે. ઇસરોએ તેની સફળ મંગળ ઓર્બિટર મિશન (મંગલ્યાન), મંગળ ઓર્બિટર મિશન -૨ માટેની તેની આગામી યોજનાની ઘોષણા કરી છે.

તદનુસાર, હવે તે ભાવિ પ્રક્ષેપણની તકો શોધવા માટે મંગળ પર ઓર્બિટર મિશન મોકલવાની યોજના ધરાવે છે. શિવાને કહૃાું કે મંગલ્યાન -૧ હજી પણ સારું કામ કરે છે અને ડેટા મોકલવા છે. તેમણે કહૃાું કે ઇસરોએ વૈજ્ઞાનિકોને સંભવિત પ્રયોગો માટે સૂચનો આપવા જણાવ્યું છે અને તે મેળવવા માટેની પ્રક્રિયામાં છે. સિવને કહૃાું કે, સૂચન મળ્યા પછી, અમે એક પ્રોજેક્ટ રિપોર્ટ તૈયાર કરીશું અને (એક નિષ્ણાત) સમિતિમાં તેની ચર્ચા કરીશું. ત્યારબાદ આપણે સ્પેસ કમિશનમાં જઈશું. મહત્ત્વની વાત છે કે સ્પેસ કમિશન એ સ્પેસ સંબંધિત પ્રવૃત્તિઓ અંગે નીતિપૂર્ણ નિર્ણય લેવા માટેનું સર્વોચ્ચ મંડળ છે. મંગલ્યાન -૨ રોવર અથવા ઓર્બિટર હશે કે કેમ તે અંગેના સવાલ પર સિવનએ કહૃાું, અમે હમણાં ઓર્બિટર મિશન વિશે વિચારી રહૃાા છીએ. તેમણે કહૃાું, મંગલ્યાન -૨ એકમાત્ર ઓર્બિટર મિશન હશે. મંગલયાન -૧ નવેમ્બર ૨૦૧૩ માં મોકલવામાં આવ્યું હતું અને સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૪ માં મંગળની કક્ષામાં પ્રવેશ્યું હતું. તે છ મહિના સુધી ચાલવા માટે બનાવવામાં આવ્યું હતું, પરંતુ તે હજી સાતમા વર્ષમાં સેવા આપી રહૃાું છે.

મંગલયાન -૨ ના  દ્વારા હજારો ફોટોગ્રાસ મોકલવામાં આવ્યા છે. ઇસરોના અન્ય મોટા પ્રોજેક્ટ પણ કતારમાં છે. મંગલ્યાનની સફળતા બાદ ઇસરોએ શુક્ર ગ્રહ પર પણ એક અભિયાન મોકલવાનો નિર્ણય લીધો છે. જોકે, ઇસરોની તાત્કાલિક પ્રાધાન્યતા ચંદ્રયાન -૩ અને ગગનયાન છે. કોરોના વાયરસ રોગચાળાને કારણે લાગુ થયેલા લોકડાઉનને કારણે આ બંને પ્રોજેક્ટમાં વિલંબ થયો છે. ચંદ્રયાન -૩ હેઠળ ઇસરો ફરી એકવાર ચંદ્ર સપાટી પર રોવર ઉતારશે. આ અભિયાન આ વર્ષના અંતમાં મોકલવામાં આવશે. ચંદ્રયાન -૨ ભારતની અપેક્ષાઓ પર પૂર્ણ ઊતર્યું નથી.